‘Dat’ of ‘wat’?

Na een ‘het-woord’ (het boek, het cadeau, het vak) komt als verwijswoord altijd dat: het boek dat ik lees, het cadeau dat ik geef, het vak dat ik leuk vind.
Dat
verwijst dan terug naar het zelfstandig naamwoord in de zin, het ‘het-woord’.

Na woorden als iets, niets, alles en enige kan zowel dat als wat komen. Maar de meeste mensen hebben een voorkeur voor wat, omdat het om iets niet-specifieks gaat: er is iets wat ik niet snap, dat is alles wat ik erover wil zeggen.

Ook na een overtreffende trap (het eerste…, het laatste…, het beste…) kan zowel dat als wat komen. Maar daar hangt wel een verschil in betekenis mee samen.

Als het zelfstandig naamwoord waar het over gaat er namelijk achter staat (en het dus over iets specifieks gaat), dan schrijf je dat: het eerste boek dat ik heb gelezen, het laatste boek dat ik heb gelezen, het beste boek dat ik heb gelezen.

Staat er niets achter, en gaat het dus ook niet om iets specifieks, maar om iets ‘algemeens’, dan schrijf je wat: het beste wat ik ooit heb gelezen (en dat kan dan een boek zijn, maar net zo goed een krant, een reclameslogan of een brief).

Het belangrijkste om te onthouden is eigenlijk: gaat het om iets specifieks, dan gebruik je dat, gaat het om iets niet-specifieks, dat gebruik je wat.

Koot & Bie leggen het in dit komische filmpje ook nog eens uit (met dank aan Onze Taal):
Drs. E.I. Kipping: ‘Dat of wat?

Echt even kijken :-)!

 

This entry was posted in Tips and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.