Aan elkaar of los? Worstel jij hier ook zo mee?

Je ziet het maar al te vaak: woorden die één geheel vormen, maar die toch niet als één woord geschreven worden. Menu kaart, advertentie campagne, school leider, korte termijn consequenties. Allemaal voorbeelden van woorden waarin een spatie gebruikt wordt waar dat niet nodig is. Waar het zelfs niet mag! Althans, volgens de regels van onze Nederlandse taal.

Als je erop let, kom je dagelijks zulke voorbeelden tegen. Soms zijn ze grappig (week broodje), soms gênant (lekker bekken) en soms vallen ze niet eens op. Maar hoe zit het nu ook alweer met dat aan elkaar schrijven?

De regel
Een combinatie van twee of meer woorddelen die samen een nieuw woord vormen, schrijf je aan elkaar. 
Woordenboek bestaat bijvoorbeeld uit de losse delen woorden en boek. In combinatie, als samenstelling, vormen ze één geheel en je schrijft ze daarom ook altijd als één woord. Aan elkaar. Zonder spaties.

Waarom gebruiken mensen dan toch die spaties?

  • Ze zijn misschien ‘bang’ of terughoudend om lange woorden te maken. Want die lezen niet prettig. En het valt ook niet altijd mee om ze uit te spreken. De angst voor het horen, lezen of uitspreken van lange woorden wordt ironisch genoeg ook wel hippopotomonstrosesquipedaliofobie genoemd.
  • Ze vinden het misschien raar staan, zo’n lang woord, en dus denken ze dat het daarom wel fout zal zijn en splitsen ze het op. Bovendien zet soms de spellingcontrole er een rood kringeltje onder. Maar dat rode kringeltje betekent ook vaak dat de spellingcontrole het woord niet herkent, niet per se dat het fout is.
  • Ze zouden (onbewust) kunnen denken: in het Engels worden samenstellingen ook los geschreven (bijvoorbeeld credit card, account manager), dus waarom dan in het Nederlands niet ook? De invloed van de Engelse taal op ons Nederlands wordt steeds groter. De ‘Engelse ziekte’ wordt het ook wel genoemd. Als je niet precies de regels of afspraken van je eigen taal kent, word je steeds ‘vatbaarder’ voor deze ziekte.

Laat het los en bedenk altijd voor jezelf: horen deze woorden bij elkaar, vormen ze samen één begrip? Dan schrijf je ze ook aan elkaar!

Verschil in betekenis
Doe je dat niet, dan kun je je lezers misleiden. Het wel of niet aan elkaar schrijven van woorden kan namelijk leiden tot een verschil in betekenis. Vergelijk bijvoorbeeld: klein kind versus kleinkind. In sommige gevallen kan dat cruciale gevolgen hebben voor de inhoud van je tekst. En dus voor hoe je lezers jouw boodschap begrijpen.

Leesbaarheid
Dat we volgens de regel samenstellingen als socialmediatraining, slechtnieuwsgesprekken en bredeschoolontwikkeling aan elkaar schrijven, wil nog niet zeggen dat ze ook prettig lezen. Lange woorden mogen voor de leesbaarheid best een koppelteken (streepje) krijgen: social-mediatraining, slecht-nieuwsgesprekken, brede-schoolontwikkeling.

Streepjes
Zo’n koppelteken is in een aantal gevallen zelfs ‘verplicht’, bijvoorbeeld:

  • in samenstellingen met een afkorting, een cijfer of een ander teken: ICT-module24-uurseconomie, @-teken;
  • als er sprake is van ‘klinkerbotsing’ of ‘klinkerversmelting’, waardoor je een woord verkeerd uit zou kunnen spreken: solo-ondernemer, studie-uren, diploma-uitreiking;
  • in samenstellingen die beginnen met een voorvoegsel als anti-, pro-, ex- en vice-.

Even checken
Er zijn helaas nog veel meer uitzonderingsgevallen. Het is niet voor niets dat hier veel fouten mee worden gemaakt. Om zeker te zijn van je spelling, kun je een woord natuurlijk altijd even opzoeken, bijvoorbeeld in het Groene Boekje (de digitale variant daarvan vind je op www.woordenlijst.org).

En zo kan het ook
Soms kun je lange woorden, al zijn ze correct gespeld, beter vervangen door een omschrijving. In plaats van kortetermijnplanning schrijf je dan bijvoorbeeld planning voor de korte termijn. Zeker in online teksten is het aan te raden om woorden niet te lang te maken. Korte woorden zijn nu eenmaal makkelijker te ‘scannen’. Maar dat betekent dus niet dat je er dan maar spaties tussen moet zetten!

Onthoud dit:
Laat zien dat woorden die bij elkaar horen omdat ze samen één begrip vormen, ook echt bij elkaar horen. Schrijf ze aan elkaar, desnoods met een streepje. Of en waar je dat streepje zet in samengestelde woorden, daar zijn niet eens altijd ‘harde regels’ voor. Maar zet er nooit zomaar een spatie tussen!

This entry was posted in Artikel and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.